Cập nhật lần cuối vào 31/07/2026
Hội thảo “Phòng chống ung thư: Cần bước đột phá toàn diện” diễn ra ngày 31/7/2026 tại Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng (HIU). Trước áp lực gia tăng số người mắc, tình trạng phát hiện bệnh muộn và thiếu hụt nhân lực chuyên sâu, các chuyên gia cho rằng công tác phòng, chống ung thư cần được triển khai đồng bộ, trong đó đào tạo nguồn nhân lực y tế giữ vai trò quan trọng.
Hội thảo do HIU phối hợp tổ chức với Báo Tiền Phong và Bộ Y tế, với sự tham dự của PGS.TS.BS Nguyễn Tri Thức – Thứ trưởng Bộ Y tế; ThS. Nguyễn Trí Dũng – Vụ phó Vụ Bảo hiểm Y tế – Bộ Y tế; Nhà báo Phùng Công Sưởng – Tổng Biên tập Báo Tiền Phong; TTND.TS.BSCKII Phạm Xuân Dũng – Phó chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam, Chủ tịch Hội Ung thư TPHCM; Lãnh đạo Sở Y tế và bệnh viện các tỉnh, thành khu vực phía Nam: Bảo hiểm xã hội TP.HCM; Sở Y tế An Giang; Sở Y tế Cần Thơ; đại diện các hiệp hội chuyên ngành và doanh nghiệp y tế.
Sự kiện cũng quy tụ sự góp mặt của nhiều Giáo sư, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ và Chuyên gia đến từ các bệnh viện lớn: Bệnh viện Ung Bướu; Bệnh viện Nhi Đồng 2; Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM; Bệnh viện Nhân dân 115; Bệnh viện Quân Y 175; Bệnh viện Quốc tế Mỹ; Bệnh viện Đại học Quốc tế Hồng Bàng…
Phát biểu khai mạc, Nhà báo Phùng Công Sưởng, Tổng biên tập Báo Tiền Phong cho biết ung thư đang trở thành một trong những gánh nặng bệnh tật lớn nhất ở nước ta.
Việt Nam hiện ghi nhận gần 180.000 ca mắc ung thư mới; số ca mắc trong 16 năm qua tăng khoảng 60%. Nếu không có những biện pháp can thiệp sớm, số người mắc ung thư tại Việt Nam được dự báo có thể tăng 80% vào năm 2050.
Chuyển trọng tâm từ điều trị sang phòng bệnh
PGS.TS.BS Đỗ Anh Tú, Phó giám đốc Bệnh viện K, Chánh văn phòng Hội Ung thư Việt Nam cho biết nhân lực chuyên ngành ung thư còn thiếu hụt. Nhiều bệnh nhân chưa có điều kiện tiếp cận kỹ thuật xét nghiệm hiện đại, thuốc điều trị đích và các phương pháp điều trị tiên tiến. Ngoài ra, vấn đề dinh dưỡng cho người bệnh cũng chưa được quan tâm đúng mức, ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả điều trị.
Bên cạnh đó, ngành y tế còn đối mặt với tình trạng người bệnh được phát hiện ở giai đoạn muộn, quá tải tại các bệnh viện tuyến cuối, chênh lệch năng lực điều trị giữa các vùng, miền và hạn chế trong khả năng tiếp cận các kỹ thuật hiện đại.
Phát biểu chỉ đạo, PGS.TS.BS Nguyễn Tri Thức, Thứ trưởng Bộ Y tế, đánh giá trình độ điều trị ung thư chuyên sâu tại Việt Nam đã tiệm cận nhiều kỹ thuật tiên tiến trên thế giới. Đội ngũ thầy thuốc đã làm chủ nhiều kỹ thuật hiện đại, trong khi hệ thống trang thiết bị phục vụ điều trị ngày càng được đầu tư.
Thứ trưởng Bộ Y tế cho rằng công tác phòng, chống ung thư cần chuyển mạnh từ tư duy điều trị sang tư duy phòng bệnh, tăng cường truyền thông, dự phòng và phát hiện sớm; đồng thời kết nối các khâu từ sàng lọc, điều trị, dinh dưỡng, phục hồi chức năng đến chăm sóc giảm nhẹ.
Những yêu cầu này không chỉ đặt ra đối với hệ thống khám, chữa bệnh mà còn đòi hỏi các cơ sở giáo dục y khoa phải thường xuyên cập nhật chương trình và phương pháp đào tạo, chuẩn bị nguồn nhân lực phù hợp với sự thay đổi của mô hình bệnh tật.
Đào tạo y khoa phải theo kịp mô hình bệnh tật
Từ góc độ đào tạo, PGS.TS.BS Hà Văn Thiệu, Trưởng Khoa Y HIU, cho rằng sự chuyển dịch từ các bệnh truyền nhiễm sang bệnh không lây nhiễm, trong đó có ung thư, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới công tác đào tạo nhân lực y tế.
Theo PGS.TS.BS Hà Văn Thiệu, chương trình đào tạo cần được rà soát, cập nhật phù hợp với mô hình bệnh tật hiện nay. Những bệnh đã được thanh toán hoặc rất hiếm gặp có thể được cân đối lại thời lượng, trong khi cần tăng cường nội dung về ung thư, đặc biệt là dự phòng, phát hiện sớm, chẩn đoán và điều trị.
Sự phát triển của y học chính xác, trí tuệ nhân tạo, sinh học phân tử và các liệu pháp điều trị mới đang mở ra nhiều cơ hội trong phòng, chống ung thư. Điều này cũng đòi hỏi người học không chỉ nắm vững kiến thức chuyên môn mà còn phải có năng lực tiếp cận và ứng dụng công nghệ trong thực hành.
Hiện nay, nội dung về ung thư được giảng dạy trong chương trình đào tạo bác sĩ Y khoa tại HIU ở năm thứ 5. Từ những vấn đề được đặt ra tại hội thảo, Khoa Y dự kiến tham mưu Ban Giám hiệu tiếp tục bổ sung nội dung chăm sóc giảm nhẹ, tăng cường hoạt động ngoại khóa và thúc đẩy đào tạo dựa trên năng lực.
HIU cũng đẩy mạnh đào tạo thông qua mô phỏng, thực hành lâm sàng, ứng dụng công nghệ số và các hình thức đào tạo trực tuyến. Song song đó là thúc đẩy nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế, tham gia phát triển các kỹ thuật chẩn đoán, điều trị mới, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực y tế. Một nội dung rất quan trọng là nâng cao năng lực phát hiện sớm.
Đào tạo cần giúp người học nhận diện các yếu tố nguy cơ, chỉ định sàng lọc phù hợp và thực hiện đúng quy trình chuyển tuyến để người bệnh được chẩn đoán và điều trị ngay từ giai đoạn đầu, bởi phát hiện sớm luôn là yếu tố quyết định hiệu quả điều trị ung thư.
Điều trị toàn diện cần đội ngũ liên chuyên khoa
PGS.TS.DS Nguyễn Thị Thu Thủy, Phó Hiệu trưởng HIU, cho biết hệ thống điều trị ung thư hiện không chỉ thiếu bác sĩ ung bướu, đặc biệt là ung bướu nhi, mà còn thiếu nguồn nhân lực đa chuyên khoa trong toàn bộ hành trình điều trị.
Những nhóm nhân lực còn thiếu gồm chuyên gia sinh học phân tử, di truyền, bác sĩ xạ trị, nhân lực thực hiện các kỹ thuật điều trị công nghệ cao, điều dưỡng ung bướu, dược sĩ lâm sàng, chuyên gia dinh dưỡng, tâm lý, công tác xã hội và chăm sóc giảm nhẹ.
Thực tế này cho thấy chăm sóc người bệnh ung thư không thể chỉ phụ thuộc vào một bác sĩ hoặc một chuyên khoa. Quá trình điều trị cần sự phối hợp của đội ngũ có khả năng tham gia từ chẩn đoán, xây dựng phác đồ, sử dụng thuốc đến hỗ trợ tâm lý, dinh dưỡng và chăm sóc giảm nhẹ.
Theo PGS.TS.DS Nguyễn Thị Thu Thủy, đầu tư công nghệ phải đi đôi với đầu tư nhân lực. Nếu thiếu đội ngũ đủ năng lực tiếp nhận, vận hành và triển khai, trang thiết bị hoặc kỹ thuật hiện đại sẽ khó phát huy hiệu quả điều trị.
Về đào tạo, cần chuyển từ đào tạo theo thời gian sang đào tạo dựa trên năng lực, tăng cường đào tạo liên chuyên khoa để các nhóm nhân viên y tế phối hợp hiệu quả. Mô hình Viện – Trường cũng cần được phát triển nhằm tăng thời gian thực hành và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Đưa dinh dưỡng trở thành một phần của điều trị
Một nội dung đáng chú ý tại hội thảo là vai trò của dinh dưỡng trong dự phòng và điều trị ung thư. Các chuyên gia cảnh báo người bệnh không thể nhịn ăn để “bỏ đói” khối u.
TS.BS Lưu Ngân Tâm, Trưởng khoa Dinh dưỡng Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết, dựa trên các nghiên cứu tổng thể ở cả khu vực phía Bắc và phía Nam, có 40-85% bệnh nhân nước ta suy dinh dưỡng, mòn cơ trước khi điều trị ung thư.
Càng điều trị đa mô thức, gánh nặng lên người bệnh càng lớn. Ở chiều ngược lại, suy dinh dưỡng cũng làm ảnh hưởng lộ trình và kết quả điều trị ung thư. Thậm chí, 20% bệnh nhân ung thư tử vong liên quan đến suy dinh dưỡng nặng trước khi bệnh ung thư tiến xa.
Trong suốt quá trình điều trị, người bệnh có thể gặp nhiều tác dụng không mong muốn dẫn đến sụt cân, suy dinh dưỡng, mất khối cơ và tiến triển đến suy mòn ung thư. Nếu không được nhận diện và can thiệp kịp thời, những tình trạng này có thể làm gia tăng nguy cơ biến chứng, làm giảm khả năng dung nạp và đáp ứng điều trị cũng như chất lượng sống của người bệnh.
TS.BS Lưu Ngân Tâm nhấn mạnh dinh dưỡng điều trị cần được nhìn nhận là một phần không thể tách rời của quá trình điều trị bệnh, thay vì chỉ là hoạt động hỗ trợ. Để đáp ứng yêu cầu thực tế, các cơ sở đào tạo cần nâng cao năng lực thực hành, xây dựng khung năng lực rõ ràng, đẩy mạnh đào tạo chuyên sâu và đưa dinh dưỡng vào chương trình đào tạo bác sĩ từ bậc đại học đến sau đại học.
Từ thực tiễn đào tạo tại HIU, TS.BS Trần Thị Lan, Trưởng Bộ môn Dinh dưỡng, cho biết công tác phòng, chống ung thư không chỉ bắt đầu khi người bệnh được chẩn đoán mà phải được triển khai từ dự phòng, trong đó dinh dưỡng giữ vai trò quan trọng.
HIU đã đưa các học phần về dinh dưỡng vào chương trình đào tạo của hầu hết ngành thuộc khối Khoa học Sức khỏe như Y khoa, Y học cổ truyền, Răng Hàm Mặt, Điều dưỡng, Dược học và Kỹ thuật phục hồi chức năng.
Nội dung dinh dưỡng lâm sàng và chế độ ăn bệnh viện được lồng ghép nhằm giúp sinh viên hiểu rằng dinh dưỡng không chỉ hỗ trợ mà còn là một phần của quá trình điều trị.
Bên cạnh đó, HIU đào tạo cử nhân ngành Dinh dưỡng với chương trình gồm dinh dưỡng lâm sàng, dinh dưỡng cộng đồng, tư vấn dinh dưỡng và an toàn thực phẩm. Đây là những lĩnh vực có vai trò quan trọng trong phòng ngừa các bệnh không lây nhiễm, trong đó có ung thư.
Theo TS.BS Trần Thị Lan, HIU mong muốn tăng cường hợp tác với các chuyên gia và cơ sở y tế để tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo, góp phần phát triển nguồn nhân lực dinh dưỡng phục vụ công tác chăm sóc và điều trị người bệnh toàn diện.
Bên cạnh các vấn đề về đào tạo nhân lực và dinh dưỡng, hội thảo còn xoay quanh những điểm nghẽn trong chính sách, bảo hiểm y tế, tài chính, khả năng tiếp cận thuốc và kỹ thuật mới, cũng như việc ứng dụng công nghệ trong phòng, chống ung thư.
Thông qua việc hội thảo, HIU góp phần kết nối cơ quan quản lý, chuyên gia và cơ sở y tế; đồng thời tiếp nhận những vấn đề thực tiễn của ngành để tiếp tục cập nhật chương trình đào tạo và nâng cao năng lực thực hành cho sinh viên khối Khoa học Sức khỏe.
Biên tập bởi Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông HIU
