Cập nhật lần cuối vào 18/11/2026
“Y tế và chăm sóc phải là trụ cột lớn nhất của nền kinh tế bạc”, GS.TS.BS. Phạm Văn Lình – Hiệu trưởng HIU, Giám đốc HIU Hospital, nhấn mạnh tại Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc ngày 16/11.

Tại Hội nghị “Đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc” ngày 16/11/2026 tại Trụ sở Chính phủ, GS.TS.BS. Phạm Văn Lình – Hiệu trưởng Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng (HIU), Giám đốc Bệnh viện Đại học Quốc tế Hồng Bàng (HIU Hospital) – thành viên Tập đoàn Nguyễn Hoàng; đã trình bày tham luận “Phát triển trụ cột Y tế chăm sóc trong nền kinh tế bạc ở Việt Nam kỷ nguyên mới: Thực trạng, kinh nghiệm quốc tế và giải pháp”.
Tham luận phân tích mối quan hệ giữa sức khỏe người cao tuổi với sự phát triển của các hoạt động kinh tế, xã hội; đồng thời đề xuất những giải pháp về hệ thống dịch vụ, cơ chế tài chính và nguồn nhân lực chăm sóc.
| Kinh tế bạc, hay còn gọi là “kinh tế tóc bạc” – là khái niệm dùng để chỉ toàn bộ các hoạt động, sản phẩm, dịch vụ được thiết kế nhằm đáp ứng nhu cầu của người cao tuổi. |
Người cao tuổi sống khỏe, kinh tế bạc mới phát triển
Việt Nam hiện có gần 16,5 triệu người từ 60 tuổi trở lên, dự báo tăng lên gần 21 triệu người vào năm 2034.
Sự gia tăng của nhóm dân số này đang mở ra một thị trường lớn với nhu cầu ngày càng đa dạng về y tế; tài chính; bảo hiểm; nhà ở; du lịch và công nghệ. Đây là những lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế bạc.
Tuy nhiên, theo GS.TS.BS. Phạm Văn Lình, số lượng người cao tuổi tăng không đồng nghĩa với việc các ngành kinh tế bạc sẽ tự động phát triển.
Yếu tố quan trọng là họ có đủ sức khỏe để sử dụng các dịch vụ, tiếp tục lao động và tham gia đời sống xã hội hay không.
“Y tế và chăm sóc phải là trụ cột lớn nhất. Trụ cột này yếu thì các lĩnh vực khác khó phát triển, bởi người cao tuổi chỉ tiêu dùng, học tập hay làm việc được khi còn sức khỏe và tự chủ”, GS. Phạm Văn Lình phân tích.
Chẳng hạn, một người sau tuổi nghỉ hưu vẫn có thể đi du lịch, tham gia các khóa học hoặc tiếp tục làm việc nếu sức khỏe cho phép.
Ngược lại, khi mắc bệnh mạn tính, hạn chế vận động hay cần người chăm sóc thường xuyên, nhu cầu và khả năng tham gia những hoạt động này đều bị ảnh hưởng.
Ngay cả khi có nhu cầu và khả năng chi trả, người lớn tuổi cũng khó sử dụng các dịch vụ nếu thiếu điều kiện hỗ trợ phù hợp. Những chương trình du lịch cần tính đến khả năng di chuyển và chăm sóc sức khỏe; Nhà ở phải bảo đảm an toàn, thuận tiện trong sinh hoạt; Các sản phẩm công nghệ cần dễ tiếp cận và sử dụng.
Vì thế, phát triển kinh tế bạc không thể chỉ tập trung vào việc cung cấp thêm sản phẩm, dịch vụ cho người cao tuổi.
Hệ thống y tế cần giúp họ phòng ngừa bệnh tật, điều trị, phục hồi chức năng và duy trì cuộc sống độc lập càng lâu càng tốt.
Đáng chú ý, tuổi thọ trung bình của người Việt hiện đạt khoảng 74,7 năm nhưng số năm sống khỏe mạnh chỉ khoảng 65,4 năm.
Khoảng cách hơn 9 năm cho thấy nhiều người có thể phải sống chung với các vấn đề sức khỏe trong giai đoạn cuối đời, kéo theo nhu cầu chăm sóc dài hạn ngày càng lớn.

Áp lực này còn ảnh hưởng đến các gia đình.
Khi cha mẹ hoặc người thân mất khả năng tự chăm sóc, con cháu có thể phải giảm giờ làm, thay đổi công việc để đảm nhận trách nhiệm chăm sóc.
Điều đó ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập gia đình và nguồn lực lao động của xã hội.
Theo nghiên cứu về kinh tế chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam do Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) công bố, khoảng 90% người cao tuổi mong muốn được chăm sóc tại nhà.
Nhu cầu này cho thấy sự cần thiết của các dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp tại gia đình và cộng đồng.
Một hệ thống chăm sóc hiệu quả vì thế mang lại lợi ích cho cả người cao tuổi và gia đình.
Khi được hỗ trợ đúng nhu cầu, người lớn tuổi có thể duy trì cuộc sống độc lập, trong khi con cháu có thêm điều kiện làm việc và ổn định thu nhập.
HIU đóng góp nghiên cứu và giải pháp chính sách cho kinh tế bạc
Từ thực trạng trên, GS.TS.BS. Phạm Văn Lình cho rằng Việt Nam cần phát triển hệ thống chăm sóc phù hợp với tốc độ già hóa dân số; thay vì tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào bệnh viện và sự chăm sóc của gia đình.
Hiện nay, năng lực quản lý bệnh mạn tính tại y tế cơ sở chưa đồng đều.
Dịch vụ phục hồi chức năng còn tập trung ở bệnh viện, trong khi hoạt động điều dưỡng tại nhà thiếu các tiêu chuẩn thống nhất về chuyên môn và cơ chế thanh toán.
Mạng lưới cơ sở dưỡng lão cũng chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu chăm sóc dài hạn.
Tham khảo kinh nghiệm từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức và Trung Quốc, GS.TS.BS. Phạm Văn Lình đề xuất sáu nhóm giải pháp trọng tâm:
- Nâng cao năng lực y tế cơ sở trong quản lý bệnh mạn tính;
- Phát triển phục hồi chức năng; Chuẩn hóa điều dưỡng tại nhà;
- Đa dạng hóa mô hình dưỡng lão;
- Xây dựng lộ trình tài chính cho chăm sóc dài hạn
- Mở rộng chăm sóc giảm nhẹ.
Mục tiêu là hình thành hệ thống chăm sóc liên tục, kết nối bệnh viện, y tế cơ sở, gia đình và cộng đồng.
Theo đó, người cao tuổi có thể được theo dõi sức khỏe, điều trị, phục hồi và chăm sóc phù hợp với từng giai đoạn, thay vì chỉ tiếp cận dịch vụ khi phải nhập viện.
Để người dân có thêm khả năng chi trả cho các dịch vụ này, GS.TS.BS. Phạm Văn Lình cũng kiến nghị nghiên cứu thí điểm bảo hiểm chăm sóc dài hạn tại những địa phương có mức độ già hóa dân số cao.
Đây là một trong những hướng đi nhằm từng bước hoàn thiện cơ chế tài chính cho hệ thống chăm sóc người cao tuổi.
Bên cạnh cơ sở vật chất và chính sách, nhân lực là yếu tố cần được chuẩn bị từ sớm.
Đặc biệt, đội ngũ điều dưỡng và nhân viên phục hồi chức năng giữ vai trò quan trọng trong việc theo dõi; hỗ trợ người bệnh từ bệnh viện đến gia đình và cộng đồng.
Theo GS.TS.BS. Phạm Văn Lình, đào tạo nhân lực chuyên sâu cần thời gian và quá trình tích lũy kinh nghiệm.
Vì vậy, việc chuẩn bị đội ngũ chăm sóc phải được triển khai song song với phát triển hệ thống dịch vụ.

Tại HIU, bên cạnh đào tạo chuyên sâu các ngành Khoa học sức khỏe; Khoa học sự sống, Nhà trường đang tích hợp định hướng y tế vào các lĩnh vực kinh doanh; công nghệ; ngôn ngữ và khoa học xã hội.
Định hướng này gắn với nhu cầu nhân lực đa dạng của nền kinh tế bạc.
Bên cạnh bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên phục hồi chức năng, các dịch vụ dành cho người cao tuổi còn cần nhân lực trong quản lý; kinh doanh; công nghệ và những lĩnh vực hỗ trợ khác có kiến thức về y tế.
Đồng thời, mô hình Trường – Viện gắn với HIU Hospital tạo điều kiện kết nối hoạt động đào tạo; nghiên cứu và thực hành y tế; góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe trong bối cảnh già hóa dân số.
Phát biểu kết luận Hội nghị, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đánh giá cao các ý kiến đóng góp của Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng cùng các đại biểu.
Phó Thủ tướng nhận định các ý kiến trao đổi tại Hội nghị khá đầy đủ, toàn diện, cần được tiếp thu.
Đồng thời, bà nhấn mạnh yêu cầu phát triển hệ thống chăm sóc liên tục và khẩn trương xây dựng cơ chế phát triển đội ngũ nhân lực chăm sóc người cao tuổi.
Thông qua tham luận, các đề xuất tại Hội nghị, HIU đóng góp góc nhìn chuyên môn về y tế; chăm sóc sức khỏe; đào tạo nhân lực vào quá trình xây dựng chính sách phát triển kinh tế bạc tại Việt Nam.
FAQ
1. Kinh tế bạc tạo cơ hội cho những ngành nghề nào?
Y tế; điều dưỡng; phục hồi chức năng; tài chính, bảo hiểm; du lịch và công nghệ phục vụ người cao tuổi.
2. Vì sao y tế là trụ cột của kinh tế bạc?
Sức khỏe giúp người cao tuổi sống độc lập; duy trì khả năng tiêu dùng; lao động và tham gia xã hội.
3. Việt Nam có bao nhiêu người cao tuổi?
Việt Nam hiện có gần 16,5 triệu người từ 60 tuổi trở lên; dự báo đạt gần 21 triệu vào năm 2034.
4. Người cao tuổi cần những dịch vụ chăm sóc nào?
Quản lý bệnh mạn tính, phục hồi chức năng, điều dưỡng tại nhà và chăm sóc dài hạn.
5. HIU đóng góp gì cho sự phát triển của kinh tế bạc?
HIU đóng góp nghiên cứu; đề xuất chính sách; đào tạo nhân lực y tế và các định hướng Y tế để đáp ứng nhu cầu của xã hội già hóa.
Biên tập bởi Trung tâm Tuyển sinh – Truyền thông HIU




