Vận tải đa phương thức và xu hướng phát triển tại Việt Nam

1. Vận tải đa phương thức là gì?

Vận tải đa phương thức (Multimodal Transport) là hình thức vận chuyển hàng hóa bằng từ hai phương thức trở lên. Toàn bộ quá trình được thực hiện theo một hợp đồng thống nhất và do một đơn vị chịu trách nhiệm.

Tại Việt Nam, loại hình vận chuyển này thường được áp dụng cho các tuyến đường dài, vận chuyển quốc tế và chuỗi cung ứng phức tạp.

Thông thường, hoạt động Pick-up và Delivery (nhận – giao hàng) chủ yếu thực hiện bằng đường bộ, trong khi chặng vận chuyển chính có thể là đường biển hoặc hàng không. Nhờ ứng dụng công nghệ, hàng hóa trong vận tải đa phương thức có thể được theo dõi dễ dàng thông qua hệ thống Track & Trace.

2. Đặc điểm của vận tải đa phương thức

Vận tải đa phương thức có những đặc điểm chính sau:

• Sử dụng ít nhất hai phương thức vận tải khác nhau
• Vận chuyển liên tục từ điểm xuất phát đến điểm đích cuối cùng
• Có một đơn vị chịu trách nhiệm toàn bộ quá trình vận chuyển
• Hàng hóa được bảo vệ trong suốt quá trình chuyển đổi phương tiện
• Giảm thiểu thủ tục chứng từ và đơn giản hóa quản lý
• Tiết kiệm chi phí và thời gian vận chuyển
• Dễ dàng theo dõi và kiểm soát hành trình hàng hóa
• Sử dụng một hợp đồng vận tải duy nhất

3. Vai trò của vận tải đa phương thức

Hình thức vận chuyển này góp phần kết nối sản xuất, phân phối và tiêu dùng. Nhờ đó, nền kinh tế tăng trưởng tốt hơn và tạo thêm nhiều việc làm. Đồng thời, hình thức vận tải này giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh nhờ giảm chi phí logistics và cải thiện chất lượng dịch vụ. 

Việc kết hợp nhiều phương thức vận tải giúp vận chuyển khối lượng hàng hóa lớn. Đồng thời, doanh nghiệp có thể mở rộng thị trường và đáp ứng nhu cầu thương mại hiệu quả hơn. Không chỉ vậy, vận tải đa phương thức còn giúp rút ngắn thời gian tiếp cận thị trường trong và ngoài nước, từ đó thúc đẩy thương mại quốc tế phát triển. 

Theo World Bank, hiệu quả logistics và vận tải đa phương thức là yếu tố then chốt giúp các quốc gia nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

4. Các mô hình Multimodal Transport phổ biến

Một số mô hình phổ biến gồm:

• Đường bộ – đường biển
• Đường bộ – đường hàng không
• Đường sắt – đường biển
• Đường bộ – đường sắt
• Đường bộ – đường sắt – đường thủy
• Đường bộ – đường sắt – đường biển
• Đường bộ – đường sắt – hàng không

Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Đường bộ – hàng không
Hàng hóa được vận chuyển từ kho tại Hà Nội bằng xe tải đến sân bay, sau đó vận chuyển bằng máy bay đến quốc gia khác và tiếp tục giao bằng đường bộ đến điểm cuối.

Ví dụ 2: Đường biển – đường bộ
Hàng hóa từ Hà Nội được vận chuyển bằng đường bộ đến cảng, sau đó đi bằng đường biển đến Thượng Hải và tiếp tục giao bằng xe tải đến địa điểm cuối cùng.

5. Lợi thế phát triển Logistics tại Việt Nam

Việt Nam có nhiều lợi thế để phát triển vận tải đa phương thức:

Vị trí địa lý chiến lược

Việt Nam nằm trên tuyến giao thương quan trọng của khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Nhờ đó, việc kết nối với các trung tâm kinh tế lớn trở nên thuận lợi hơn.

Hệ thống cảng biển phát triển
Các cụm cảng lớn như Hải Phòng, Cái Mép – Thị Vải có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn, hỗ trợ vận tải quốc tế.

Tăng trưởng thương mại mạnh mẽ
Việc tham gia các hiệp định như CPTPP và EVFTA làm gia tăng nhu cầu vận chuyển hàng hóa đa phương thức.

Hạ tầng logistics đang được đầu tư
Nhiều tuyến cao tốc, cảng cạn (ICD), trung tâm logistics đang được xây dựng và nâng cấp.

Tiềm năng chuyển đổi số
Ứng dụng công nghệ như IoT, AI, hệ thống quản lý vận tải giúp nâng cao hiệu quả vận hành.

6.Cơ cấu phương thức vận tải hàng hóa

Theo Báo cáo Logistics năm 2025, đường bộ chiếm khoảng 74,16% tổng khối lượng vận chuyển hàng hóa. Đường thủy nội địa chiếm 20,36%, đường biển khoảng 5%, đường sắt 0,2% và đường hàng không chỉ 0,01%. Trong đó tổng khối lượng vận chuyển hàng hóa đạt khoảng 949 triệu tấn (4 tháng đầu năm), Tăng trưởng khoảng 14,7% so với cùng kỳ, luân chuyển hàng hóa đạt 188,9 tỷ tấn.km . Tốc độ tăng trưởng cao phản ánh nhu cầu vận tải lớn, tạo điều kiện phát triển vận tải đa phương thức

7. Xu hướng phát triển vận tải đa phương thức giai đoạn 2025–2035

Trong giai đoạn 2025–2035, vận tải đa phương thức tại Việt Nam được định hướng phát triển theo các xu hướng sau:

• Phát triển hạ tầng đồng bộ
  Tăng cường kết nối giữa đường bộ, đường sắt, cảng biển và hàng không. Mục tiêu là hình thành mạng lưới vận tải liên hoàn.
• Đẩy mạnh logistics xanh
  Khuyến khích sử dụng phương thức vận tải thân thiện môi trường như đường sắt và đường thủy nội địa.
• Ứng dụng công nghệ số
  Triển khai hệ thống quản lý vận tải thông minh (TMS), blockchain và dữ liệu lớn (Big Data) trong quản lý chuỗi cung ứng.
• Phát triển doanh nghiệp logistics
  Nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
• Hoàn thiện khung pháp lý
  Đơn giản hóa thủ tục, tạo điều kiện thuận lợi cho vận tải đa phương thức phát triển.

Theo định hướng của Bộ Công Thương, logistics sẽ trở thành ngành dịch vụ mũi nhọn, trong đó vận tải đa phương thức là trụ cột quan trọng.

Loại hình vận chuyển này không chỉ là giải pháp tối ưu hóa vận chuyển mà còn là động lực thúc đẩy phát triển logistics hiện đại. Với những lợi thế sẵn có và định hướng phát triển rõ ràng, Việt Nam có tiềm năng trở thành trung tâm logistics quan trọng trong khu vực trong giai đoạn tới.

Liên hệ ngay để được tư vấn ngành Logistics & Quản lý chuỗi cung ứng tại Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng (HIU).
Tìm hiểu thêm tại Fanpage chính thức:
https://www.facebook.com/profile.php?id=61561556252385

Lựa chọn hôm nay có thể mở ra tương lai nghề nghiệp vững chắc cho bạn.

Đọc thêm các bài viết khác về lĩnh vực Logistics tại đây